Silahlanmanın Halleri

Her şey en eski zamanlarda insanın avlanmak ve kendini korumak için ilkel bir silah icat etmesiyle başladı.

Neden korunmak istiyordu insan? 

Mistik güçlerden mi? 

Doğa olaylarından mı? 

Yoksa hemcinslerinden mi? 

Elbette hemcinslerinden… 

Çünkü doğal halde insan vahşidir. 

-Boşuna dememiş Hobbes insan insanın kurdudur diye.-
Zamanla evrilen insan zekâsı ile silahlarda gelişmiş ve çeşitlilik göstermiş. Tabi bu öngörüden bihaber zekâlar idrak edememiş olmalı gelecek nesillerin hayatlarında nasıl etkili olacaklarını. 

Lakin çok sonra anlayanlar da vardır ki biri de meşhur AK – 47/74’ ün mucidi olan Mikail Kalaşnikov’dur. 

Pişmanlığını ‘insanlara yararlı olacak, çiftçilerin kullanabilecekleri bir makineyi icat etmiş olmayı yeğlerdim, bir çim biçme makinesi örneğin.’ Şeklinde ifade etmiş. Geçti Bor'un pazarı Mikail Efendi… 

Affedilmeyi mi beklersin? 

Vicdanınla başın dertte mi?
Bir yandan pişmanlıklarını dile getirenler. Silahsızlanma yolunda çaba gösterenler... Diğer yandan ulusların silah gücü bakımından birbirinden üstün olmak için girdikleri çaba, sanayileşen silah üretimi, silahlanma politikaları yetmezmiş gibi bireysel silahlanma hadisesi… 

Netice de tetiğe basılmadan önce son nefesini veren milyonlarca insan. 

Ee, bu mudur yani insanlık tarihi kadar eski bir geçmişe sahip olan silahın meziyetleri! 

Suçlu kim? 

Silahı icat eden zihinler mi? 

Onu tutan eller mi? 

Yoksa silahın kendisi mi?

Gizem Can

unutuşu ararken ve ah Isabelle

Unutuşu Arayanlar

Isabelle Eberhardt’ın ne yazık ki tek hikâye kitabı Unutuşu Arayanlar. Ben aynı efkârı Orhan Veli’nin Hoşgör Köftecisi’ni okuyunca yaşamıştım. Nefis öyküler, hem Orhan Veli hem de İsabelle için söylüyorum bunu. Ama şimdi konum unutuşu arayan Isabelle.

Kâşif, gezgin ve yazar Isabelle. Erkek kılığında Afrika çöllerini dolaşıyor. Hayatının kendisi bir arayış ve bir de isyan ve bir de direnç. Günlükleri de var ama Türkçede var mı bilmem, keşke birileri yayımlasa.

1877’de İsviçre’de doğar Isabelle. Annesi Rus bir aristokrat babası ise bir Anarşist.

Babasının ölümünden sonra annesiyle 1897’de Kuzey Afrika’ya bir yolculuk yapar. O yılın sonunda annesi ölür ve sonrasında Isabelle Cezayir’e yerleşir. Si Mahmoud Essadi adını kendine uydurup ve bir gezgin olup çöllerde dolaşmaya başlar. 1901’de evlenir, 1904’te bir selde ölür.

Bu kadar.

Unutuşu Arayanlar’da tertemiz on bir öykü var. En çok hangisini övsem, bilemedim: Dışarıda, Mavi Üniforma, Achoura, Mühtedi, Suçlu, Taalith, Rakip, Büyücü, Karakalem Yazıları, Unutuşu Arayanlar, Gecenin Soluğu

Şöyle bir önerim var; roman mı yazmak istiyorsun, o zaman bir yalınlık okulu eğitiminden geçmiş gibi olmak için Memduh Şevket’in Ayaşlı ile Kiracıları okunmalı; konumuz kısa hikâye mi, o zaman da Isabelle çıkar karşımıza Unutuşu Arayanlar ile. Tabi ki herkesin öneri listesi farklıdır, Kargabakışı görünen bu sadece. Bulup okuyun, Karga’ya hak vereceksiniz.

Hayat her yerde aynı, her yerde kimsesiz insanlar, küçük dertlerle dolu küçük hayatlar, yıkık çamur duvarlar, çıplak tepeler, siyah ekmek, bir fincan kahve derken unutuşu arayanlar…

“Unutuşu arayanlar tembellikle şarkı söyler ve el şaklatırlar; düş sesleri uzayan gece içlerinde mika pervazlı fenerin loş ışığı altında çınlar. Sonra, yavaş yavaş sesler alçalır, boğuklaşır, sözcükler ağırlaşır. Nihayet kefçiler sessizdir, vecd içinde gözlerini çiçeklere dikerler. Zevk ve sefalarına düşkün, şehvetperesttirler; belki de bilgedirler…”

Şu edebiyat âleminde bilgeler sürgün budalalar hükümdarken keşke seni daha çok okuma imkânı olsaydı, ah Isabelle! 
Ama unutuşu aramak güzeldir hayatsa berbat.
___________

Unutuşu Arayanlar
Isabelle Eberhardt
alakargaöykü
Çeviren: Ayşegül Demir
1.Baskı 2012
@alakargakitap

değinmeler

İron Madien yazdı,
_______________

Harabe

hiç kimselere açmadığım gizli ve güzel bir bahçem vardı bir gün geldi o bahçede sen vardın hiç yadırgamadım sanki yüzyıllardır ordaydın birlikte inşaa etmiştik belki de alışmıştım oysa orda olmana ama giderken tüm güzellikleri de yanında götürdün ne gizliliği kaldı ne de güzelliği çiçek açmaz karanlık bir bahçe ve eski ihtişamını arayan yıkık bir harabedir şimdi bana geriye kalan

*
Kış

sis bulutları gözünün önünde dağılır ve kış hiçbir zaman düşlediğin mevsim değildir.bir düş kurarsın ve içinde yaşarsın.yeni açmış kır çiçekleri,ormanlık,yeşermiş otlaklar.akan bir nehir,ırmak yada.uzana bildiğine her yer yeşillik.bir düş kurarsın ve içinde deniz mavilikler içinde.kumun sıcaklığı vurur yüzüne.çocuk bağırışları ve eğlenceli kahkahalarının huzuru siner içine.ama bir düş kurarsın içinde hiç kış olmamıştır.alabildiğine her yer beyaz kar ve soğuk.her zaman düş kurarsın ve kışı düşlerinde bile düşlemezsin. hep hüznü ve yalnızlığı temsil etmiştir.kıtlıktır,açlıktır ve kapkaradır.zindan gibidir ve yalnızdır kış.belki de insan kendi içindeki umutsuzluğu tek bir mevsimde toplamıştır.ve belki tek başına kalmaktan korkan insan hiç yalnızlığı istememiştir.gerçekleri söylemekten korkmayız ama görmek istemediğimiz gerçekler söylendiğinde üzülürüz.adeta yıkılırız.gerçekleri söylemek değilde gerçeklerin söylenmesi acıdır.yalnızlık hiç istenmeyen bir şeydir.kış her zaman tüm ihtişamı ve görkemiyle yalnızdır.belkide bu yüzden söylemişti  büyük usta Orhan Veli "en delikanlı mevsimdir kış,yüzüne yüzüne vurur yalnızlığını."

*

O Şehir

Hep misafirdim ben O şehir 'de.Otobüs terminallerinde el sallayanım hiç olmadı.Hareket vakti gelir ve gittikçe yakınlaşırdım yalnızlığıma.Hep giden ben olurdum.O kocaman gövdesiyle oturup benim gidişimi izlerdi sessizce.Hep giden ben olurdum.Gitmek mi zor kalmak mı onu bir türlü bilemedim.Galiba kalmak hepsinden daha zor.Gitmek yeni bir umut taşır yanında.Kalmak mı?Onu hiç bilemedim ki ben.Hep misafiri olduğum O şehir 'de kalan taraf olmadım.Hep gittim.Durmadan gittim. Gitmeye de devam edeceğim...

Doğup büyüdüğüm kasabadan ,dostlarımdan ,en sevdiğim arkadaşlarımdan ,sevdiklerimden ,"sevgilim" dediklerimden ,platonik aşklarımdan ,geniş ailemden ,babamdan ,annemden ,ablalarımdan O şehir 'e girmek için uzaklaştım.Okuma adı altında sözde ilim-irfan sahibi olmak için gittim.Yepyeni umutları yanımda taşıyarak gittim.

Çok farklı insanlar ,yeni fikirler ,yeni siyasi görüşler ,yozlaşmış ve dışlanmış beyinler ,budala ve düşünen insanları ,ırk ,din ,dil ve iktidar kavgasını ,emekçi tayfasını ,gelenekçi ve gelecekçileri ,direnmeyi ve daha sayamadıklarımı hep O şehir 'de gördüm. Herkesden çok insanlığın çıkarları uğruna ne kadar alçaldığını O şehir 'de gördüm...

Yeni arkadaşlar ,yeni aşklar ,yeni ve eskimesin istediğim dostlar dan yine gittim.

Gitmekten yorgun düştüm.Gitmek yalnızlıktı bendeki tasviri.Ve yine yalnızım giderken.Gitme vakti yine geldi.Beni ben yapan O şehir 'den...

kasım adın hüzün olsun

“Yaşam felsefesi olarak yücelttiğim şeyin bir çeşit hüzün olduğunu anlıyorum.”

Umberto Eco /Foucault Sarkacıs:90

Kasım Adın Hüzün Olsun…

Gönül üzgünlüğü, TDK hüznü böyle tanımlıyor. Bence, duygu yükü… anımsatan  şeylerin çokluğu yükü ağırlaştırıyor; misal kasım…

Renk ahenk  bir doğa… yeşilin turuncunun, kızılın, sarının her tonu… göller de nehirlerde yansımalar… kır evine sığınası geliyor insanın, dünyanın tüm derdinden tasasında uzağa, bir oda dolusu kitapla sevdiğinin kollarına…  

Okudukça kaybolsak, kayboldukça  okusak ve yeniden satırlarda dizelerde kendimizi  bulsak… 

Şöminenin çıtırtısı, rüzgarın uğultusu, düşen yaprakların uçuşu ; anılara alıp götürse… Sararıp kopan yapraklar ayrılığın imgesi iken simgesi olur … Yük ağırlaşır… Yalnızlık duygusu yoğunlaşır, gönül gücümüzü destekleyecek, yükseltecek kişiler ararız etrafımızda… Varlığı, bin derde dava olanlardan… - 

Ama yokken var olanları buna dahil edebilir miyiz?

Boynumuzu büken, doğanın güzelliği midir, yoksa anıların ağırlığı mıdır? Kır evinin verandasında dizlerinde kitap gözlerin patikada ise… gelmeyecek olanı beklemenin  ne demek olduğunu okuduğun kitapta rastladığında kitabının kapaklarını birbirine  çarpıp Allah kahretsin  dediğin de göz yaşını tutamazsın… Ağlarsın… Gözlerin sızlar, yüreğin sızlar…okursun… 

Sarıya boyanmış doğa hüzün denizi olur, dalar gidersin… Vebali bir aya mıdır?.. 

Tabii ki değil…  ama o ki hatırlatın; Kasım adın hüzün olsun…

Aysun Tirgil

şehirde yağmur

Bu kente ne vakit yağmur yağsa zaman ekseninden çıkar ve bir başka devre akar…
1970’lerde bir aralık akşamı olabilir, Küçüksaatten geçip Nuri Has Pasajında bir yağmur molası verirken.
Belki Çakmak Caddesinin yağmurlu bir akşamından eve dönüşlerde 1979’un bir kış gecesine karışabiliriz.
Faytonlar, damalı ince uzun Şavroleler, turuncu bir Pejo motosiklet, paytak bacak Skodalar, ince tekerlekli bisikletliler yine ipince yağmurlarında Adana’nın birbirlerine karışırlar.
Şehrin bir tür Yeşilçam Sokağı olan Asri Sinema Sokağında, aynı zamanda kentin en renkli simaların mekân tuttuğu bu yerde işte o vakitler belki bir sinema biletidir yağmur.
Ne zaman yağmur yağsa Yılmaz Güney’in Umut’unda toprak bir evde çinko dam altında buluruz kendimizi, sonra Tuncel Kurtiz’le bir film karesinde define ararız.
Veya alıp götürür yağmur bizi sihrinde; çoktan ölmüş bir şairin evrende bir başına kalmış hatıralarında yani kederinde hiç bilmediğimiz caddelerde yürürüz.
İşte Orhan Veli yağmurlu bir şubat akşamında ölmeden sadece birkaç sene önce belki bir meyhanede buluşacaktır Melih Cevdet ve Oktay Rifat’la, nasıl olsa terk etmiştir kendini zaman. Yağmura rağmen havada bir it soğuğu, değil zemheri.
Yaşar Kemal’in bir romanında veyahut, Anavarza’ya yağan kimsesiz bir yağmur oluruz.
Tribünde bir Adanaspor maçında çimlerin yağmurlu kokusunu duyarak yağmurun bir başka hali oluruz.
Derken Akkapı Mahallesinde, taş sokağın sonunda, portakal bahçelerinde çocukluğumuzla, hayır ömrümüzle ve hışırdayarak yağan yağmurla bir oluruz.
Bu şehre ne zaman yağmur yağsa zaman denen muamma, dizginlerinden kurtulan bir beyaz at olur, kendini sonsuz çayırlara vurmuş ve ömrümüz artık bir sisken gecede, biz kayboluruz.

mühürsüzler * II.şiir ölürse bir şehrin delileri bulvarlar ıssız kalır kördüğüm olur trafik hep ultraviyoledir ışıklar yan yana gelir yeşil
______
"Ben çocukken, yanlış park eden otomobillerin lastiklerini patlatan bir trafik polisi vardı. Ona da selam olsun"

mühürsüzler [şehrin delileri] ____ V.şiir delisi ölünce lanetlenir kabile Manitu küser yeşil çayırlara zulmüne kalınır beyaz adamın _____ K-